مقدمه
با شروع فصل بازگشایى مدارس بسیارى از مادرانى که فرزندانشان براى اولین بار به مدرسه مىروند، با مساله وجود ترس از مدرسه در کودکانشان مواجه هستند. اگر چه ترس از مدرسه ممکن است در کودکان دورههاى مختلف تحصیلى وجود داشته باشد، ولى کودکان کلاس اول نوع ترسشان با کودکان دورههاى دیگر متفاوت است. بعضى از آنان تقریبا دچار
اختلال اضطراب جدایى از والدین بخصوص مادرشان هستند.
اختلال اضطراب جدایى در هر سنى در کودکان ممکن است وجود داشته باشد. ولى کودکان در سنین مدرسه بیشتر آن را تجربه مىکنند. همه کودکان کم و بیش نسبت به والدین خود وابستگى عاطفى پیدا مىکنند و این وابستگى در حد تعادل هیچگونه مشکلى را نه براى والدین و نه براى کودک بوجود نمىآورد. ولى بیشتر مادرها و به خصوص مادرانى که بیش از حد کودک را به خود وابسته کرده و مراقب رفتار و حرکات او هستند، از کودک خود شخصیتى منفعل مىسازند که حتى قادر نیست زمانى کوتاه دورى از مادر را تحمل کند.
معمولا مادران کودکانى که دچار اضطراب جدایى هستند، داراى ویژگىهایى مثل افراطى بودن، مضطرب بودن، بیش از حد اندازه حمایت کننده، مردد ، غیرمنطقى ، حساس و عاطفى را دارند و این اضطراب خود را با بیان
افکار منفى و استرسزا به بچهها منتقل مىکنند. آنها افرادى وسواسى ، کم تحمل ، نکتهسنج و موشکاف هستند که احتمالا خود یا یکى از اطرافیانشان در کودکى دچار همین مشکل بودهاند.
علل ترس از مدرسه
ترس یا امتناع از رفتن به مدرسه بیش از آنکه علت شخصیتى و عاطفى داشته باشد، ناشى از یادگیرى است. مادر یا پدرى که در ارتباط خود با کودکان مفاهیم و نکتههاى منفى از محرکها و مکانهایى مثل مدرسه یا درس خواندن مىدهند، وقتى تجربههاى منفى توام با وحشت و
ترس و اضطراب خود را از دوران تحصیل و مدرسه ، تنبیه و توبیخها به بچهها انتقال مىدهند و از آنها مىخواهند که مواظب رفتارهایشان باشند، خواه ناخواه ، بذر امتناع و ترس از مدرسه را در افکار آنها مىکارند.
البته وابستگى بیش از حد به پدر و مادر و ترس از جدا شدن از آنها براى رفتن به مدرسه ممکن است علل دیگرى هم داشته باشد. والدینى که یکى از کودکان خود را در نتیجه بسیارى و یا عوامل دیگر از دست مىدهند، حساسیت خود را در مراقبت و نگهدارى از کودکان دیگر بیشتر مىکنند و همین باعث مىشود که کودکان ناخودآگاه اضطراب ناشى از جدایى از پدر و مادر را تجربه کنند. این ترس غیرمنطقى از جدایى و رفتن به مدرسه در هر سنى و در بین دختران و پسران دیده مىشود و در بین خانوادههایى که کودکان با فاصلههاى زیاد از یکدیگر متولد مىشوند بیشتر است.
شدت این اضطراب تا اندازهاى است که کودکان در هنگام مدرسه رفتن مشکلات فراوانى را براى والدین ایجاد مىکنند. آوردن بهانههاى مختلف مثل شکایت ناشى از دل درد ، سردرد و... از جمله آنها است. والدین ممکن است این بهانهها را جدى گرفته و از رفتن کودک به مدرسه ممانعت کنند و همین باعث مىشود که ترس کودک هر روز بیشتر شود.
براى از بین بردن این اضطراب در کودکان چه باید کرد؟
قدم اول به عهده والدین است. پرهیز از وابسته کردن کودک به خود و عدم ایجاد تلقینهاى روحى مضر در کودکان زیر شش سال که ناشى از اضطراب جدا شدن از پدر و مادر است و ایجاد یک روحیه مستقل براى ایجاد آمادگى در کودک در مواجهه با کودکستان و مدرسه و... از اقدامات اولیهاى هستند که باید توسط والدین اجرا شوند. همچنین والدین نباید تجارب و بازخوردهاى منفى خود را به کودک انتقال دهند. در سنین ابتدایى از ترساندن بچهها ، ایجاد رعب و وحشت از معلم ، تشبیهات (اگر بچه خوبى نباشى به معلمت مىگویم که تو را در کلاس حبس کند) خوددارى کنند.
خاطرات ، یادوارهها و تجارب مثبت ، شاد و جالب خود را با معلمان دوره ابتدایى با کودکان در میان بگذارند، از معلمها با القاب خوب یاد کنند، پیش از آغاز مدرسه آنها را با مسئولین ، معلمان و جو مدرسه آشنا کنند و به هیچ وجه به خاطر ضعف در فهم یا انجام تکالیف ، آنها را تنبیه یا توبیخ نکنند. همچنین والدین نباید بچهها را در دوران ابتدایى به خود وابسته کنند و براى جلوگیرى از
انزواطلبى و دورى گزینى سعى کنند از معلمان در منزل استفاده نکنند و آنها را تا مىتوانند در محیطهاى آموزشى و حضور در جمع قرار دهند.
براى هر چه بیشتر کاهش ترس از مدرسه در کودکان باید سعى شود در هر مقطع از وجود کارشناسان روانشناسى و مشاوره بطور دائم در مدرسه ابتدایى و راهنمایى استفاده شود. مشاور با ایجاد روابط عاطفى پایدار مىتواند کودکان را جهت ورود به مقاطع مختلف آماده کند و شیوه برخورد با مسائل و مشکلات عاطفى و آموزشى را به آنها بیاموزد و در آخر این که ایجاد یک محیط آموزشى سالم و شاد نیز از دیگر عوامل ایجاد اشتیاق به مدرسه رفتن در کودکان است.
